Wakati mtandao wa Facebook ulipotambulisha kitufe chake maarufu cha 'Like' miaka kadhaa iliyopita, watumiaji wengi walikichukulia kama njia rahisi ya kuonyesha hisia zao mtandaoni. Hata hivyo, nyuma ya alama hii ndogo ya kidole cha gumba kulikuwa na mtego mkubwa wa kiteknolojia. Kitufe hiki hakikuwa tu chombo cha mwingiliano wa kijamii, bali kiligeuka kuwa chombo chenye nguvu cha kufuatilia watumiaji wa mtandao kote duniani. Kupitia kifaa hiki kidogo, kampuni hiyo iliweza kukusanya data za mamilioni ya watu, hata wale ambao hawakuwahi kufungua akaunti kwenye mtandao huo wa kijamii.
Kila mara tovuti inapoweka kitufe cha Like, inapakia pia nambari za siri za programu kutoka kwenye server za Facebook. Mchakato huu wa kiufundi unaruhusu mtandao huo kutambua anwani ya IP ya mtumiaji, aina ya kivinjari anachotumia, na ukurasa hasa anaosoma kwa wakati huo. Mfumo huu wa kufuatilia watumiaji wa mtandao ulifanya kazi kwa usiri mkubwa bila kuhitaji mtu kubonyeza kitufe husika.
Hata kama huna akaunti ya Facebook, uwepo wa kitufe hiki kwenye tovuti unatosha kutengeneza jalada la siri la tabia zako za mtandaoni.
Kupitia ufuatiliaji huu usio na kikomo, Facebook iliweza kujenga mfumo thabiti wa matangazo yaliyolengwa. Kampuni ziliweza kuonyesha matangazo kwa watu kulingana na tovuti walizotembelea awali, kuanzia habari za afya hadi maduka ya mtandaoni. Hali hii iliibua maswali mazito kuhusu haki za watumiaji na udhibiti wa data zao binafsi.
Katika miaka ya hivi karibuni, sheria mpya za ulinzi wa data kama vile GDPR huko Ulaya zimelazimisha makampuni ya teknolojia kubadili mtindo huu. Vifaa vya kisasa vya kuvinjari mtandao sasa vinazuia vifuatiliaji hivi kwa chaguomsingi, na hivyo kupunguza uwezo wa Facebook wa kufuatilia watumiaji wa mtandao bila idhini yao.
Je, ulikuwa unajua kuwa vitufe vya mitandao ya kijamii vinakufuatilia mtandaoni? Shirikisha maoni yako hapa chini na utuambie jinsi unavyolinda faragha yako.









